Quá khứ của động từ khuyết thiếu (konnte, musste…) và sollen

Kể lại hôm qua, người Đức nói Ich konnte nicht kommen. Ich musste arbeiten. Động từ khuyết thiếu (können, müssen, dürfen, wollen, sollen, mögen) ở quá khứ dùng dạng Präteritum. Bài này còn học sollen: làm một việc vì người khác bảo.

1Kể quá khứ với động từ khuyết thiếu bằng Präteritum

Ở A1, bạn đã kể chuyện đã qua với sein và haben bằng war, hatte (chủ điểm 19). Động từ khuyết thiếu cũng vậy. Khi nói và khi viết, người Đức dùng dạng Präteritum như konnte, musste, wollte. Perfekt của nhóm động từ này rất ít dùng.

2Bỏ Umlaut rồi thêm -te

Dạng Präteritum tạo theo ba bước. Nền tảng của nguyên mẫu. Bỏ dấu Umlaut: ö thành o, ü thành u. Sau đó thêm -te. Dạng có -te dùng luôn cho ich và er/sie/es.

3Bảng chia sáu động từ khuyết thiếu

Đuôi giống hệt hatte ở A1. ich và er/sie/es giống nhau, không thêm đuôi. du thêm -st, wir và sie/Sie thêm -n, ihr thêm -t. Sáu động từ chia theo cùng một mẫu, ba bảng dưới xếp mỗi bảng hai động từ.

So với hatte và war ở A1: ba động từ cùng có ich = er/sie/es, không đuôi. Chỉ khác ở wir và sie: hatten, konnten thêm -n vì đã tận cùng bằng e, còn waren thêm -en.

• Letztes Jahr musste ich einen Deutschkurs besuchen.Năm ngoái tôi phải học một khoá tiếng Đức.
• Als Kind konnte ich noch kein Deutsch sprechen.Hồi nhỏ tôi chưa nói được tiếng Đức.
• Im Krankenhaus durften wir nur kurz bleiben.Ở bệnh viện, chúng tôi chỉ được ở lại một lúc.
• Was wolltest du sagen?Lúc nãy bạn định nói gì?

4Động từ nguyên mẫu vẫn đứng cuối câu

Trật tự câu giống hệt Präsens (A1 chủ điểm 11). Động từ khuyết thiếu chia ở vị trí 2. Động từ chính ở dạng nguyên mẫu, đứng cuối câu. Chỉ phần ở vị trí 2 đổi sang quá khứ.

Câu hỏi có/không: động từ khuyết thiếu đứng đầu câu, nguyên mẫu vẫn ở cuối. Konntest du gut schlafen? (Bạn ngủ có ngon không?)

5sollen là làm theo lời người khác

sollen nói một việc mình làm vì người khác yêu cầu hoặc khuyên: bác sĩ, sếp, giáo viên, cơ quan. Tiếng Việt hay dịch là "phải" hoặc "nên", kèm ý "người ta bảo tôi". Ở hiện tại, sollen chia như các động từ khuyết thiếu khác và không đổi nguyên âm.

Lan đi khám bệnh. Bác sĩ dặn bằng câu mệnh lệnh. Về nhà, Lan kể lại lời bác sĩ bằng soll.

Câu Der Arzt sagt, ich soll viel trinken gồm hai câu ngắn nối bằng dấu phẩy. Câu sau dấu phẩy là câu bình thường, soll vẫn ở vị trí 2, nguyên mẫu ở cuối.

• Der Arzt sagt, ich soll viel trinken.Bác sĩ nói tôi nên uống nhiều nước.
• Frau Becker sagt, wir sollen die Übung zu Hause machen.Cô Becker bảo chúng ta làm bài tập ở nhà.
• Soll ich das Fenster aufmachen?Có cần tôi mở cửa sổ không? Soll ich ...? hỏi ý người nghe.
• Wann soll ich kommen?Tôi phải đến lúc nào? (theo ý ông/bà)

6sollte là đã được bảo phải làm

Präteritum của sollen là sollte. Dùng sollte để kể một việc mình đã được bảo, được giao trong quá khứ. Tiếng Việt hay dịch là "được giao" hoặc "lẽ ra phải". Câu kể thường có thêm aber: việc được giao nhưng chưa làm được. Bấm Tiếp để xem lời sếp dặn đổi thành câu kể lại.

• Ich sollte um acht Uhr da sein, aber der Bus ist nicht gekommen.Lẽ ra tôi phải có mặt lúc 8 giờ, nhưng xe buýt không đến.
• Mein Kollege sollte zum Amt gehen und seine Papiere abholen.Đồng nghiệp tôi được giao đến cơ quan lấy giấy tờ.
• Der Handwerker sollte am Montag kommen. Er ist nicht gekommen.Lẽ ra thợ sửa phải đến vào thứ Hai. Ông ấy đã không đến.

7Kể lại vì sao không đến được

Minh nghỉ học một buổi. Hôm sau, cô giáo hỏi lý do. Câu trả lời ghép war, hatte với konnte, musste, wollte, cách kể chuyện người Đức dùng hằng ngày.

Muốn nối lý do vào cùng một câu, dùng denn (A1 chủ điểm 17). Cách nối bằng weil học ở chủ điểm 10.

• Ich konnte nicht kommen, denn ich musste arbeiten.Tôi không đến được, vì tôi phải làm việc.
• Ich war krank und musste zu Hause bleiben.Tôi bị ốm và phải ở nhà.
• Ich war krank und durfte nicht zur Arbeit gehen.Tôi bị ốm nên không được phép đi làm.
• Letzte Woche hatte ich viel Stress. Ich konnte nicht gut schlafen.Tuần trước tôi căng thẳng nhiều. Tôi không ngủ ngon được.
• Wir wollten eine Wohnung in der Stadt finden, aber es war sehr schwer.Chúng tôi muốn tìm một căn hộ trong thành phố, nhưng rất khó.

8Thử ngay