Lý thuyết
Đọc kỹ để nắm cấu trúc + cách dùng.
Ở A1 có hai kiểu câu hỏi dùng hằng ngày: câu hỏi có từ để hỏi và câu hỏi có/không. Hai kiểu này khác nhau ở chỗ đặt động từ.
Tiếng Việt: giữ trật tự câu, thêm từ hỏi ở cuối
Bạn tên là gì?"gì" đứng cuối câu
Bạn sống ở Berlin à?thêm "à" ở cuối câu
Tiếng Đức: đổi chỗ động từ
Hallo! Wie heißt du? Chào bạn! Bạn tên là gì?
Ich heiße Lan. Und du? Mình tên là Lan. Còn bạn?
Jonas. Woher kommst du? Mình là Jonas. Bạn đến từ đâu?
Aus Vietnam. Từ Việt Nam.
Wohnst du in Berlin? Bạn sống ở Berlin à?
Ja, ich wohne in Berlin. Ừ, mình sống ở Berlin.
Câu hỏi của Jonas bắt đầu bằng từ hỏi (Wie, Woher) hoặc bằng động từ (Wohnst). Tiếng Đức không thêm từ nào ở cuối câu. Tiếng Đức đổi chỗ động từ.
1Hai loại câu hỏi ở A1
Câu hỏi tiếng Đức ở A1 chia làm hai loại. Loại thứ nhất là W-Fragen, câu hỏi bắt đầu bằng từ để hỏi. Loại thứ hai là Ja/Nein-Fragen, câu hỏi có/không.
W-Fragen
câu hỏi có từ để hỏi
- bắt đầu bằng từ hỏi: wo, woher, wie, was...
- câu trả lời là một thông tin cụ thể
- giọng đi xuống ở cuối câu
Woher kommst du? Bạn đến từ đâu? Trả lời: Ich komme aus Vietnam.
Ja/Nein-Fragen
câu hỏi có/không
- bắt đầu bằng động từ chia
- trả lời bằng ja, nein, đôi khi doch
- giọng đi lên ở cuối câu
Kommst du aus Vietnam? Bạn đến từ Việt Nam phải không? Trả lời: Ja.
Cả hai loại đều xoay quanh động từ chia, tức là động từ đã đổi đuôi theo chủ ngữ (kommst, wohnen, bist). Đọc một câu hỏi, tìm động từ chia trước. Hình dưới cho thấy từ một câu kể, ta có cả hai loại câu hỏi.
Du wohnst in Berlin. Bạn sống ở Berlin.
Wohnst du in Berlin? Bạn sống ở Berlin à?
Đây là câu hỏi có/không. Chủ ngữ du đứng ngay sau động từ.
Wo wohnst du? Bạn sống ở đâu?
Bỏ "in Berlin" vì đó là điều mình chưa biết. Từ hỏi wo đứng đầu, động từ wohnst đứng ngay sau.
- Wohnst du in Berlin? Ja.Bạn sống ở Berlin à? Ừ.
- Wo wohnst du? In Berlin.Bạn sống ở đâu? Ở Berlin.
Câu có/không trả lời bằng ja hoặc nein. Câu W trả lời bằng thông tin người hỏi cần.
2Các từ để hỏi cần thuộc
Từ để hỏi tiếng Đức đều bắt đầu bằng chữ W, vì vậy câu hỏi loại này gọi là W-Fragen. Mười một từ dưới đây dùng nhiều nhất ở A1. Bấm nút loa để nghe câu ví dụ.
wie viel hay wie viele
wie viele đi với danh từ số nhiều, đếm được từng cái: Wie viele Kinder haben Sie? (Ông/bà có mấy con?). Kinder là dạng số nhiều của Kind, số nhiều học kỹ ở chủ điểm 5. wie viel dùng để hỏi giá tiền hoặc thứ không đếm từng cái: Wie viel Zeit hast du? (Bạn có bao nhiêu thời gian?).
Lỗi hay gặp
Was heißt du?
Wie heißt du?
Tiếng Việt nói "tên là gì" nên người học hay chọn was (cái gì). Tiếng Đức hỏi tên bằng wie: Wie heißt du?, Wie heißen Sie?
3Câu W có động từ ở vị trí 2
Công thức của câu W: từ hỏi ở vị trí 1, động từ chia ở vị trí 2, sau đó là chủ ngữ, cuối cùng là phần còn lại (nếu có). Ô vàng trong sơ đồ luôn nằm ở cột thứ hai.
từ hỏiVị trí 2
động từ chiaChủ ngữPhần còn lại
Ông/bà sống ở đâu?
Hôm nay bạn làm gì?
Khi nào ông Wagner có thời gian?
Bạn bao nhiêu tuổi?
Ông/bà có mấy con?
Vị trí 2 không phải là "từ thứ hai"
Một vị trí là một phần của câu, có thể gồm nhiều từ. Wie alt (2 từ) và Wie viele Kinder (3 từ) đều chỉ chiếm vị trí 1. Vì vậy trong Wie viele Kinder haben Sie?, động từ haben là từ thứ tư nhưng vẫn đứng ở vị trí 2.
Có một trường hợp đặc biệt: từ hỏi wer (ai) có thể chính là chủ ngữ. Khi đó sau động từ không có chủ ngữ nào khác, và động từ chia theo er (đuôi -t):
- Wer wohnt hier?Ai sống ở đây? Wer là người sống, tức là chủ ngữ.
- Wer kommt heute?Hôm nay ai đến?
Lỗi hay gặp
Wo Sie wohnen?
Wo wohnen Sie?
Woher du kommst?
Woher kommst du?
Người Việt hay giữ trật tự câu kể (chủ ngữ trước, động từ sau). Trong câu W, động từ chia phải đứng ngay sau từ hỏi, chủ ngữ đứng sau động từ.
4Phân biệt wo, woher và wohin
Ba từ này đều hỏi về nơi chốn, nhưng mỗi từ hỏi một chuyện khác nhau. wo hỏi chỗ đang ở. woher hỏi nơi xuất phát, quê quán. wohin hỏi nơi sắp đi tới.
- Wo wohnen Sie? Ich wohne in Berlin.Ông/bà sống ở đâu? Tôi sống ở Berlin.
- Woher kommst du? Ich komme aus Vietnam.Bạn đến từ đâu? Mình đến từ Việt Nam.
- Wohin gehst du? Ich gehe nach Hause.Bạn đi đâu đấy? Mình đi về nhà.
- Wohin fliegt ihr? Nach Deutschland.Các bạn bay đi đâu? Sang Đức.
Mẹo nhìn câu trả lời
ở A1, câu trả lời thường có một trong ba chữ này
- in Berlin (ở Berlin): hỏi bằng wo
- aus Vietnam (từ Việt Nam): hỏi bằng woher
- nach Hause (về nhà): hỏi bằng wohin
Mẹo nhìn đuôi từ hỏi
her và hin chỉ hướng đi
- wo = ở
- woher = từ đâu (her: hướng về phía người nói)
- wohin = đi đâu (hin: hướng ra xa người nói)
5Câu có/không có động từ đứng đầu
Câu hỏi có/không không dùng từ hỏi. Động từ chia được đưa lên vị trí 1, chủ ngữ đứng ngay sau, rồi đến phần còn lại.
động từ chiaVị trí 2
chủ ngữPhần còn lại
Bạn đến từ Việt Nam phải không?
Ông/bà có con không?
Bạn mệt à?
Lan sống ở Hamburg phải không?
Ông/bà có nói tiếng Đức không?
Lỗi hay gặp
Haben Kinder Sie?
Haben Sie Kinder?
Du hast Zeit?
Hast du Zeit?
Thứ tự đúng là động từ chia, chủ ngữ, phần còn lại. "Du hast Zeit?" vẫn là trật tự câu kể. Trong văn nói, người Đức đôi khi nói vậy để hỏi lại cho chắc. Khi viết và khi thi A1, câu hỏi có/không phải đưa động từ lên đầu.
Khi nói, hai loại câu hỏi còn khác nhau ở giọng. Câu W thường hạ giọng ở cuối câu. Câu có/không lên giọng ở cuối câu.
- Wo wohnst du?Bạn sống ở đâu? Nghe giọng hạ xuống ở chữ "du".
- Wohnst du in Berlin?Bạn sống ở Berlin à? Nghe giọng lên ở chữ "Berlin".
Bấm các từ theo đúng thứ tự để thành câu hỏi.
Bạn sống ở đâu?
Ông/bà có con không?
Bạn bao nhiêu tuổi?
Lan đến từ Việt Nam phải không?
Hôm nay bạn làm gì?
6Trả lời ja, nein và doch
Câu hỏi có/không trả lời bằng ja (có, đúng) hoặc nein (không). Tiếng Đức còn có doch: dùng khi câu hỏi mang ý phủ định mà mình muốn nói ngược lại, tức là "có chứ".
| Câu hỏi | Muốn nói "có" | Muốn nói "không" |
|---|---|---|
| Hast du Zeit? câu hỏi thường | Ja, ich habe Zeit. | Nein, ich habe keine Zeit. |
| Hast du keine Zeit? câu hỏi phủ định | Doch, ich habe Zeit. | Nein, ich habe keine Zeit. |
Hast du Zeit? là "Bạn có thời gian không?". Hast du keine Zeit? là "Bạn không có thời gian à?". keine nghĩa là "không có", từ phủ định kein và nicht học kỹ ở chủ điểm 8. Ô vàng là chỗ người Việt hay nhầm.
Minh, hast du heute keine Zeit? Minh, hôm nay bạn không có thời gian à?
Doch! Ich habe Zeit. Có chứ! Mình có thời gian.
Super! Kommst du heute Abend? Hay quá! Tối nay bạn đến không?
Ja, gern. Ừ, mình đến.
Lỗi hay gặp
Hast du keine Zeit? Ja, ich habe Zeit.
Hast du keine Zeit? Doch, ich habe Zeit.
Trả lời Ja cho câu hỏi phủ định làm người nghe không rõ bạn đồng ý với điều gì. Muốn nói ngược lại câu hỏi phủ định, dùng doch.
7Câu hỏi lịch sự khi làm thủ tục
Ở cơ quan, ngân hàng, phòng khám, nhân viên luôn hỏi bằng Sie. Khi hỏi tên, địa chỉ, số điện thoại, họ dùng Ihr hoặc Ihre (của ông/bà), cũng viết hoa như Sie.
Guten Tag. Wie ist Ihr Name? Chào chị. Chị tên là gì?
Ich heiße Lan Nguyen. Tôi tên là Lan Nguyễn.
Wie ist Ihre Adresse? Địa chỉ của chị là gì?
Gartenstraße 12, Potsdam. Số 12 phố Gartenstraße, Potsdam.
Haben Sie Kinder? Chị có con không?
Ja, ich habe zwei Kinder. Có, tôi có hai con.
Was sind Sie von Beruf? Chị làm nghề gì?
Ich bin Krankenpflegerin. Tôi là điều dưỡng.
Ihr hay Ihre
Ihr đi với danh từ giống đực hoặc giống trung: Ihr Name (der Name). Ihre đi với danh từ giống cái: Ihre Adresse (die Adresse), Ihre Telefonnummer (die Telefonnummer). Mạo từ sở hữu học kỹ ở chủ điểm 7. Bây giờ học thuộc mấy câu hỏi dưới đây như một mẫu câu.
- Wie ist Ihr Vorname?der VornameTên riêng của ông/bà là gì?
- Wie ist Ihre Telefonnummer?die TelefonnummerSố điện thoại của ông/bà là gì?
- Woher kommen Sie?Ông/bà đến từ đâu?
- Sind Sie verheiratet?Ông/bà đã kết hôn chưa?
8Thử ngay
Chọn đáp án đúng.
___ kommst du? Aus Vietnam.
___ wohnen Sie? In Hamburg.
___ gehst du? Nach Hause.
Wo ___?
___ Zeit? (Bạn có thời gian không?)
___ kostet das? Drei Euro.
Hast du keine Zeit? ___, ich habe Zeit.
Haben Sie Kinder? ___, ich habe keine Kinder.
Ví dụ 6
Quan sát cách dùng trong câu thực tế.
-
Wo wohnen Sie?
Ông/bà sống ở đâu?
Wo hỏi nơi chốn; động từ chia wohnen đứng sau từ để hỏi, rồi đến chủ ngữ lịch sự Sie.
-
Woher kommst du?
Bạn đến từ đâu?
Woher hỏi nguồn gốc hoặc nơi xuất phát; với du, động từ là kommst.
-
Wohin fährt deine Familie am Wochenende?
Gia đình của bạn đi đâu vào cuối tuần?
Wohin hỏi đích đến; động từ chia fährt đứng ở vị trí 2.
-
Wie ist Ihre Adresse?
Địa chỉ của ông/bà là gì?
Đây là câu hỏi lịch sự trong thủ tục. Ihre viết hoa vì đi với cách xưng hô lịch sự Sie.
-
Haben Sie Kinder?
Ông/bà có con không?
Đây là câu hỏi có/không, nên động từ chia Haben đứng ở vị trí 1.
-
Hast du keine Zeit? – Doch, ich habe Zeit.
Bạn không có thời gian à? – Có chứ, tôi có thời gian.
Câu hỏi có phủ định keine Zeit. Doch phản bác ý phủ định và khẳng định điều ngược lại.
Lỗi thường gặp 4
Tránh ngay từ đầu để khỏi mất điểm.
Muốn luyện thêm chủ điểm này?
15 câu trắc nghiệm, điền chỗ trống và viết lại, chấm ngay sau mỗi câu.