Lý thuyết
Đọc kỹ để nắm cấu trúc + cách dùng.
Tiếng Việt thêm "hai", "những", "các" trước danh từ, còn danh từ giữ nguyên. Tiếng Đức đổi chính danh từ: der Tisch thành die Tische. Bài này chỉ các kiểu đổi thường gặp và cách học dạng số nhiều.
Tiếng Việt: danh từ không đổi
một cái bànbàn
hai cái bànvẫn là bàn
Tiếng Đức: danh từ đổi dạng
ein Tisch, zwei Tische. Một cái bàn, hai cái bàn.
ein Buch, zwei Bücher. Một cuốn sách, hai cuốn sách.
Ở số nhiều, danh từ tiếng Đức thêm đuôi, có khi đổi cả nguyên âm (u thành ü).
1Số nhiều là danh từ đổi dạng
Dạng một người, một vật gọi là số ít (Singular). Dạng từ hai trở lên gọi là số nhiều (Plural). Phần lớn danh từ tiếng Đức đổi dạng ở số nhiều theo một trong ba cách:
- Thêm đuôi. die Lampe thành die Lampen.
- Đổi nguyên âm a, o, u thành ä, ö, ü. der Apfel thành die Äpfel.
- Làm cả hai. das Buch thành die Bücher.
- der Apfel, die Äpfelquả táo, những quả táo. Chỉ đổi a thành ä.
- das Buch, die Büchercuốn sách, những cuốn sách. Đổi u thành ü và thêm -er.
- die Lampe, die Lampencái đèn, những cái đèn. Chỉ thêm -n.
Nhìn dạng số ít không đoán chắc được dạng số nhiều. Vì vậy học danh từ mới phải học cả cụm: der Tisch, die Tische. Phần 7 chỉ cách ghi vở cho gọn.
2Số nhiều luôn dùng die
Ở số ít có ba mạo từ der, die, das. Ở số nhiều, cả ba giống đều dùng die. Phủ định số nhiều dùng keine. Số nhiều không có ein, eine, vì ein nghĩa là "một".
Giống đực
der→derdie
kein→keinkeine
der Tisch, die Tische
Giống cái
die=die
keine=keine
die Lampe, die Lampen
Giống trung
das→dasdie
kein→keinkeine
das Kind, die Kinder
ein, eine
số nhiều không dùng
Das sind Tische.
| Số ít | Số nhiều | Nghĩa |
|---|---|---|
| der Tisch | die Tische | cái bàn, những cái bàn |
| die Lampe | die Lampen | cái đèn, những cái đèn |
| das Kind | die Kinder | đứa trẻ, những đứa trẻ |
Danh từ số nhiều làm chủ ngữ thì động từ chia như với sie (họ), tức giống dạng nguyên mẫu: sind, haben, spielen.
- Der Tisch ist neu.số ítCái bàn mới.
- Die Tische sind neu.số nhiềuNhững cái bàn mới.
- Das Kind spielt.số ítĐứa trẻ đang chơi.
- Die Kinder spielen. Sie spielen zusammen.số nhiềuBọn trẻ đang chơi. Chúng chơi cùng nhau. Danh từ số nhiều được thay bằng sie.
Lỗi hay gặp
Die Tisch sind neu.
Die Tische sind neu.
Đổi mạo từ thành die là chưa đủ. Danh từ cũng phải đổi sang dạng số nhiều: Tisch thành Tische.
3Các kiểu đuôi số nhiều thường gặp
Không có một quy tắc chung cho mọi danh từ. Danh từ A1 thường thuộc một trong các kiểu dưới đây. Phần tô vàng là đuôi thêm vào, chữ gạch đỏ là nguyên âm đổi.
| Kiểu | Số ít | Số nhiều |
|---|---|---|
| -e | der Tisch | die Tische |
| ¨ và -e | der Stuhl | die Stühle |
| -er | das Kind | die Kinder |
| ¨ và -er | das Buch | die Bücher |
| -n | die Lampe | die Lampen |
| -en | die Frau | die Frauen |
| -s | das Auto | die Autos |
| không đổi | der Lehrer | die Lehrer |
| chỉ thêm ¨ | die Mutter | die Mütter |
Umlaut là hai chấm trên nguyên âm. Ở số nhiều, Umlaut chỉ xuất hiện trên a, o, u (và au). Không phải danh từ nào cũng có Umlaut, nên phải học đúng dạng số nhiều của từng từ.
Mỗi kiểu có thêm vài từ hay gặp ở A1:
thêm -e
der Tag, die Tage · der Hund, die Hunde
Ich bleibe zwei Tage.
Tôi ở lại hai ngày.
thêm ¨ và -e
der Stuhl, die Stühle · die Stadt, die Städte
Die Stühle sind neu.
Những cái ghế mới.
thêm -er, có thể thêm ¨
das Kind, die Kinder · der Mann, die Männer
Die Männer arbeiten heute.
Hôm nay những người đàn ông đi làm.
thêm -n hoặc -en
die Frau, die Frauen · das Bett, die Betten
Die Frauen lernen Deutsch.
Những người phụ nữ học tiếng Đức.
thêm -s
das Foto, die Fotos · das Handy, die Handys
Die Fotos sind schön.
Những tấm ảnh đẹp.
không đổi hoặc chỉ thêm ¨
das Zimmer, die Zimmer · der Vater, die Väter
Die Wohnung hat drei Zimmer.
Căn hộ có ba phòng.
4Mẹo đoán đuôi số nhiều
Một số nhóm danh từ có quy tắc khá chắc. Nhìn giống và đuôi của từ ở số ít để đoán:
Hai chỗ cần cẩn thận
Đuôi -in nhân đôi chữ n: die Lehrerin, die Lehrerinnen.
Nhóm -er, -el, -en không thêm đuôi, nhưng một số từ vẫn đổi nguyên âm: der Vater, die Väter, der Apfel, die Äpfel, der Garten, die Gärten.
Các mẹo trên đúng với phần lớn từ, không đúng với tất cả. Danh từ giống đực và giống trung ngoài các nhóm trên thường thêm -e hoặc -er, nhưng không có quy tắc chắc chắn. Những từ đó phải học thuộc.
die Tasche, die Taschen cái túi, những cái túi
1 Xem giống: die Tasche, giống cái.
2 Xem đuôi: Tasche, tận cùng bằng -e.
3 Giống cái tận cùng -e thì thêm -n: die Taschen.
Gõ dạng số nhiều của danh từ trong ngoặc, không cần mạo từ. Bấm Enter để sang câu sau.
Das sind zwei . der Tisch
Hier sind drei . die Lampe
Ich habe zwei . das Kind
Das sind vier . das Auto
Die Wohnung hat drei . das Zimmer
Das sind zwei . die Wohnung
Wir haben zwei . die Lehrerin
5Sau số đếm và keine dùng số nhiều
Từ hai trở lên, danh từ đổi sang số nhiều. Số đếm đứng ngay trước danh từ. Tiếng Đức không cần thêm từ nào giống "các", "những" của tiếng Việt, vì danh từ đã đổi dạng.
Ich habe ein Kind. Tôi có một đứa con.
Ich habe zwei Kinder. Tôi có hai đứa con.
Ich habe keine Kinder. Tôi không có con.
Câu Ich habe kein Kind (số ít) cũng đúng, nghĩa là "Tôi không có đứa con nào". Khi nói chung chung "không có con", người Đức hay dùng số nhiều: keine Kinder.
- Ich brauche zwei Fotos.Tôi cần hai tấm ảnh (cho hồ sơ).
- Frau Becker hat zwei Schwestern.Bà Becker có hai chị em gái. die Schwester thêm -n.
- Das sind keine Bücher. Das sind Hefte.Đây không phải sách. Đây là vở.
Lỗi hay gặp
Ich habe zwei Kind.
Ich habe zwei Kinder.
Sau zwei phải dùng số nhiều. Người Việt quen nói "hai đứa con" với danh từ giữ nguyên nên hay quên đổi.
Ich habe ein Kinder.
Ich habe Kinder.
ein nghĩa là "một", không đứng trước danh từ số nhiều.
6Danh từ chỉ dùng ở số nhiều
Một vài danh từ thường chỉ dùng ở số nhiều. Chúng luôn đi với die và động từ chia như sie (họ).
- Die Eltern wohnen in Vietnam.Bố mẹ sống ở Việt Nam.
- Hast du Geschwister? Ja, ich habe zwei Geschwister.Bạn có anh chị em không? Có, tôi có hai anh chị em.
- Die Leute hier sind freundlich.Mọi người ở đây thân thiện.
Lỗi hay gặp
Die Eltern ist in Deutschland.
Die Eltern sind in Deutschland.
Eltern là số nhiều, nên sein chia thành sind.
7Ghi từ mới kèm dạng số nhiều
Ghi từ mới theo mẫu ba phần: mạo từ số ít, danh từ số ít, dạng số nhiều. Ví dụ das Buch, die Bücher. Ghi như vậy thì nhớ cùng lúc giống của danh từ và cách tạo số nhiều.
Sách học và từ điển thường ghi số nhiều rút gọn ngay sau danh từ. Hình dưới chỉ cách đọc một ký hiệu:
Dấu gạch thay cho chữ Stuhl. Phần sau dấu gạch cho biết cách đổi.
Thêm hai chấm lên nguyên âm chính của từ.
der Stuhl, die Stühle. Cái ghế, những cái ghế.
| Sách ghi | Nghĩa | Số nhiều |
|---|---|---|
| der Tisch, -e | thêm -e | die Tische |
| der Stuhl, -¨e | thêm ¨ và -e | die Stühle |
| das Kind, -er | thêm -er | die Kinder |
| das Buch, -¨er | thêm ¨ và -er | die Bücher |
| die Lampe, -n | thêm -n | die Lampen |
| die Frau, -en | thêm -en | die Frauen |
| das Auto, -s | thêm -s | die Autos |
| der Lehrer, - | không đổi | die Lehrer |
| die Mutter, -¨ | chỉ thêm ¨ | die Mütter |
Có sách đặt dấu ¨ trước dấu gạch (¨-e). Nghĩa không đổi. Khi đọc to từ mới, đọc cả hai dạng:
- das Buch, die Büchercuốn sách, những cuốn sách
- die Frau, die Frauenngười phụ nữ, những người phụ nữ
- der Stuhl, die Stühlecái ghế, những cái ghế
8Thử ngay
Chọn dạng đúng. Chữ nhỏ bên cạnh là danh từ ở số ít.
Das sind zwei ___. das Kind
___ Tische sind neu. der Tisch
Ich brauche zwei ___. das Foto
Hier sind drei ___. die Wohnung
Die Eltern ___ in Hanoi. die Eltern
Das sind zwei ___. der Lehrer
Ich habe keine ___. der Bruder
Das sind ___ Bücher. Das sind Hefte. die Bücher
Ví dụ 6
Quan sát cách dùng trong câu thực tế.
-
Ich habe zwei Kinder.
Tôi có hai người con.
Sau số đếm zwei, danh từ dùng số nhiều: Kind → Kinder.
-
Meine Eltern wohnen in Vietnam.
Bố mẹ tôi sống ở Việt Nam.
Eltern là danh từ chỉ dùng ở số nhiều và đi với die.
-
Unsere Wohnung hat drei Zimmer.
Căn hộ của chúng tôi có ba phòng.
Sau drei dùng dạng số nhiều: das Zimmer → die Zimmer; từ này không đổi hình thức.
-
Für den Antrag brauche ich zwei Fotos.
Tôi cần hai ảnh cho hồ sơ/đơn.
Foto là từ mượn tận cùng bằng nguyên âm, số nhiều thường thêm -s: Fotos.
-
Meine Mutter hat zwei Schwestern.
Mẹ tôi có hai chị/em gái.
Die Schwester là danh từ giống cái; số nhiều là Schwestern với đuôi -n.
-
Die Leute im Büro sind freundlich.
Mọi người ở văn phòng thân thiện.
Leute là danh từ chỉ có số nhiều; vì thế dùng die và động từ sind.
Lỗi thường gặp 4
Tránh ngay từ đầu để khỏi mất điểm.
Sẵn sàng làm bài tập?
15 câu trắc nghiệm, điền chỗ trống và viết lại, chấm ngay sau mỗi câu.