Phần Nói B1 không chấm theo cảm giác "nói hay" hay "nói dở". Giám khảo nghe theo một bảng tiêu chí cố định, giống phần Viết. Mỗi thí sinh được chấm riêng, dù hai người nói cùng nhau.
Biết các tiêu chí này thì biết khi luyện nên dồn sức vào đâu. Người học thường chỉ lo ngữ pháp, trong khi ngữ pháp chỉ là một trong sáu điều giám khảo nghe.
Giám khảo nghe những gì
| Tiêu chí | Giám khảo nghe gì | Teil |
|---|---|---|
| Hoàn thành nhiệm vụ | Nói đủ các gợi ý của đề, đủ 5 slide, có nhận xét và câu hỏi | Cả ba Teil |
| Tương tác với bạn cặp | Đề nghị, đáp lại, hỏi lại, phản ứng với điều bạn cặp vừa nói | Teil 1, Teil 3 |
| Mạch lạc | Ý nối với nhau, có câu dẫn, có từ nối, không ngắt quãng quá lâu | Cả ba Teil |
| Vốn từ | Đủ từ để nói về chủ đề, dùng từ đúng nghĩa, có thay đổi cách nói | Cả ba Teil |
| Ngữ pháp | Vị trí động từ, chia động từ, câu phụ, Perfekt | Cả ba Teil |
| Phát âm | Nghe hiểu được, nhấn đúng từ, ngữ điệu câu hỏi | Cả ba Teil |
Nói đủ việc đề yêu cầu
- Teil 1: nói tới tất cả gợi ý của đề và cuối cùng có một kế hoạch chung.
- Teil 2: nói đủ 5 slide. Lỗi hay gặp là quên slide 3 (tình hình ở quê nhà) hoặc slide 4 chỉ có ưu điểm, không có nhược điểm và ý kiến riêng.
- Teil 3: có một câu nhận xét về bài của bạn cặp, có một câu hỏi, và trả lời được câu hỏi về bài của mình.
Nói qua lại với bạn cặp
Tiêu chí tương tác chỉ có ở Teil 1 và Teil 3, nơi hai người nói với nhau. Giám khảo nghe xem mình có:
- đáp lại đúng điều bạn cặp vừa nói, không chỉ nói phần mình đã chuẩn bị;
- đưa lý do khi đồng ý hay phản đối;
- hỏi ý bạn cặp (Was meinst du? Was hältst du davon?);
- giữ cho cuộc nói chuyện đi tiếp khi bạn cặp im lặng.
So sánh hai cách đáp lại cùng một đề nghị:
A: Wollen wir am Samstag fahren?
B: Ja, gut.
A: Wollen wir am Samstag fahren?
B: Samstag ist gut, da habe ich frei. Aber lieber am Vormittag, denn am Nachmittag besuche ich meine Tante. Passt dir zehn Uhr?
Câu "Ja, gut." không sai. Nhưng nó không có lý do, không thêm thông tin và không trả lượt lại cho bạn cặp. Câu thứ hai đồng ý, nêu lý do, thêm điều kiện và kết bằng một câu hỏi.
Nói có đầu có cuối
Mạch lạc nghĩa là người nghe theo được mình đang nói tới đâu.
- Teil 2: có câu giới thiệu cấu trúc ở slide 1, có câu chuyển khi sang slide mới (Jetzt komme ich zu ...), có câu kết.
- Mọi Teil: nối câu bằng und, aber, denn, weil, deshalb, trotzdem.
- Ngừng vài giây để nghĩ là bình thường. Im lặng lâu, hoặc bỏ dở câu rồi chuyển sang ý khác, mới làm mất điểm. Bài 9 có các câu "câu giờ" tự nhiên.
Từ và ngữ pháp ở mức B1
Ở B1, giám khảo không đòi câu dài và khó. Họ nghe xem mình có đủ từ cho chủ đề và có dùng được vài cấu trúc B1 hay không: câu phụ với weil, dass, wenn, obwohl; Perfekt khi kể chuyện ở slide 2; Konjunktiv II khi đề nghị (Wir könnten ..., Wie wäre es, wenn ...?).
Lỗi nhỏ không làm người nghe hiểu sai thì chỉ bị trừ ít. Lỗi hay nghe thấy nhất là vị trí động từ, vì nó lặp lại ở gần như mọi câu.
Dann wir können am Sonntag fahren.
Dann können wir am Sonntag fahren.
Ich finde, dass das ist eine gute Idee.
Ich finde, dass das eine gute Idee ist.
Dùng "gut" cho mọi ý thì bị trừ ở tiêu chí vốn từ. Đổi cách nói: praktisch, interessant, angenehm, eine gute Idee.
Phát âm cần rõ tới đâu
Không ai đòi nói giống người Đức. Câu cần nghe hiểu được ngay. Ba điểm người Việt hay vấp:
- Bỏ phụ âm cuối: "Geld" nghe thành "Gel", "Arbeit" nghe thành "Arbei".
- Nuốt âm r và ch, hoặc đọc ü, ö thành u, o.
- Câu hỏi Ja/Nein không lên giọng ở cuối, nghe như câu kể.
Phần Phát âm trên web có 12 bài luyện riêng các âm này.
Lỗi nào mất nhiều điểm nhất
| Lỗi | Bị trừ ở | Mức độ |
|---|---|---|
| Bỏ một slide hoặc vài gợi ý của đề | Hoàn thành nhiệm vụ | Rất nặng |
| Teil 1 một người nói hết, người kia chỉ nói "Ja, gut" | Tương tác (cả hai người) | Nặng |
| Đọc thuộc lòng một bài viết sẵn | Hoàn thành nhiệm vụ, mạch lạc | Nặng |
| Im lặng lâu khi quên từ | Mạch lạc | Vừa |
| Không hỏi câu nào ở Teil 3 | Hoàn thành nhiệm vụ, tương tác | Vừa |
| Sai vị trí động từ ở nhiều câu | Ngữ pháp | Vừa |
| Sai đuôi mạo từ nhưng vẫn hiểu được | Ngữ pháp | Nhẹ |
Bài thuộc lòng thường không khớp với đề, và giám khảo nghe ra ngay giọng đọc đều đều. Bài 9 nói thêm về lỗi này.
Thi thử phần Nói trên web
Mỗi đề thi thử Goethe B1 trên web có đủ phần Nói (đề B1 có trong gói Premium). Cách làm:
- Đọc đề trên màn hình như khi chuẩn bị ở phòng thi.
- Ghi âm câu trả lời bằng micro của máy tính hoặc điện thoại. Chưa ưng thì ghi lại được.
- Ở Teil 1 và Teil 3, máy đóng vai bạn cặp: máy đưa ra lời của bạn cặp (bấm nghe được, có cả chữ trên màn hình), mình đáp lại bằng ghi âm.
- Ở Teil 2, ghi âm bài thuyết trình của mình.
Điểm phần Nói khi thi thử trên web chia như sau:
| Teil | Điểm tối đa trên web |
|---|---|
| Teil 1: cùng lên kế hoạch | 30 |
| Teil 2: thuyết trình | 45 |
| Teil 3: nhận xét và trả lời | 25 |
| Tổng | 100 |
Teil 2 chiếm gần một nửa số điểm khi thi thử, nên một bài thuyết trình đủ 5 slide và đủ thời gian là phần đáng luyện nhất. Máy chấm dựa trên lời nói đã được chuyển thành chữ. Vì vậy không có dòng điểm riêng cho phát âm. Tuy vậy, nói không rõ thì máy chuyển sai chữ, câu bị hiểu sai và điểm các Teil cũng thấp theo. Ghi âm ở chỗ yên tĩnh, nói đủ to, để micro gần.
Điểm máy chấm dùng để luyện tập và so sánh giữa các lần làm, không thay cho điểm của giám khảo trong kỳ thi thật.
Bài tập
Đọc đoạn Teil 1 dưới đây. Đề là lên kế hoạch đi dã ngoại với lớp, có năm gợi ý: đi đâu, khi nào, đi bằng gì, ăn uống, ai lo việc gì. Cho biết người B mất điểm ở tiêu chí nào.
A: Wohin wollen wir fahren? Vielleicht an den See?
B: Ja, gut.
A: Und wann? Am Samstag oder am Sonntag?
B: Samstag.
A: Gut. Fahren wir mit dem Zug oder mit dem Bus?
B: Ich weiß nicht. Und dann wir essen Pizza.
Xem đáp án
- Tương tác: B chỉ đáp một hai từ, không có lý do, không hỏi lại A lần nào. Câu hỏi về Zug hay Bus cũng không được trả lời.
- Hoàn thành nhiệm vụ: chưa nói tới gợi ý cuối (ai lo việc gì), chưa có kế hoạch chung. B cũng không đưa ra đề nghị nào của mình.
- Ngữ pháp: "Und dann wir essen Pizza." sai vị trí động từ. Đúng là: "Und dann essen wir Pizza."
B có thể nói, ví dụ: "Der See ist eine gute Idee, da kann man auch schwimmen. Wie wäre es mit Samstag? Am Sonntag arbeite ich." và "Ich finde den Zug besser, weil er schneller ist. Was meinst du?"
Cần nhớ
- Sáu điều giám khảo nghe: hoàn thành nhiệm vụ, tương tác (Teil 1, Teil 3), mạch lạc, vốn từ, ngữ pháp, phát âm.
- Mất điểm nặng nhất: bỏ slide hoặc gợi ý, một người nói hết ở Teil 1, đọc thuộc lòng.
- Đáp lại luôn có lý do và trả lượt cho bạn cặp bằng một câu hỏi.
- Thi thử trên web: ghi âm, máy đóng vai bạn cặp, điểm 30, 45 và 25 cho ba Teil.