Tiếng Đức dùng 26 chữ cái Latin giống tiếng Việt, cộng thêm ba nguyên âm có hai chấm ä, ö, ü và chữ ß. Mặt chữ quen nhưng tên chữ và cách đọc khác nhiều. Phần thi Nói A1 luôn có lượt đánh vần tên hoặc đọc số, nên tên chữ cái phải thuộc từ tuần đầu.
Bảng tên chữ cái
Cột "đọc gần giống" chỉ để bạn hình dung khi mới học. Cách đọc đúng phải nghe giọng thật: mỗi chữ trong bài Bảng chữ cái và đánh vần có nút nghe và nút đọc thử cho máy chấm.
| Chữ | Tên chữ | Đọc gần giống |
|---|---|---|
| A | A | a |
| B | Be | bê |
| C | Ce | tsê |
| D | De | đê |
| E | E | ê (không đọc "i" như tiếng Đức) |
| F | Ef | ép |
| G | Ge | ghê |
| H | Ha | ha |
| I | I | i |
| J | Jott | iốt |
| K | Ka | ca |
| L | El | el |
| M | Em | em |
| N | En | en |
| O | O | ô |
| P | Pe | pê |
| Q | Ku | cu |
| R | Er | e-rờ, rung nhẹ ở cổ họng |
| S | Es | ét-x |
| T | Te | tê |
| U | U | u |
| V | Vau | phao |
| W | We | vê |
| X | Ix | ích-x |
| Y | Ypsilon | úp-xi-lon |
| Z | Zett | xét, đầu âm là "ts" |
Các cặp người Việt hay đọc lẫn: E và I, G và J, Q và K, V và W. Chữ V đọc tên là "phao" còn chữ W đọc tên là "vê", ngược với cảm giác khi nhìn mặt chữ.
Cách đọc ä, ö, ü
Ba âm này tiếng Việt không có, phải luyện khẩu hình riêng.
| Chữ | Cách đọc | Ví dụ |
|---|---|---|
| ä | Gần "e" trong "em", miệng mở hơn "ê" một chút | spät, das Mädchen |
| ö | Môi tròn như đọc "ô", giữ nguyên môi rồi nói "ê" | schön, hören |
| ü | Môi tròn như đọc "u", giữ nguyên môi rồi nói "i" | über, fünf |
Lỗi hay gặp là đọc ö thành "ơ" và ü thành "i" hoặc "u", mất phần tròn môi. Đọc sai thì nghĩa đổi: schon là "đã, rồi", schön là "đẹp"; die Mutter là "người mẹ", die Mütter là "những người mẹ". Tập trước gương: môi phải tròn rõ, chỉ lưỡi di chuyển. Bài Âm ä, ö, ü có cặp từ để nghe phân biệt.
Chữ ß đọc thế nào và khi nào viết ss
Chữ ß tên là Eszett (đọc gần "ét-xét"). Âm của ß giống "x" trong tiếng Việt, không rung dây thanh.
- Viết ß sau nguyên âm dài hoặc nguyên âm đôi: die Straße, groß, heißen, weiß.
- Viết ss sau nguyên âm ngắn: das Wasser, müssen (ich muss), essen.
- Ở Thuỵ Sĩ người ta không dùng ß, viết ss ở mọi chỗ.
- Bàn phím không có ß thì gõ ss. Không gõ được ä, ö, ü thì gõ ae, oe, ue: schön thành schoen. Từ điển và bài tập trên NAVS Deutsch đều nhận cách gõ này.
Bài Âm s, ß, z so sánh chữ s đọc rung (sagen, lesen) với ß và ss đọc không rung.
Những cụm chữ đọc khác mặt chữ
| Cụm chữ | Đọc gần giống | Ví dụ |
|---|---|---|
| ei | ai | klein đọc gần "clai-n" |
| ie | i kéo dài | viel |
| eu, äu | oi | heute đọc gần "hoi-tơ" |
| au | ao | das Haus đọc gần "hao-x" |
| sch | "s" uốn lưỡi, môi chu ra | schreiben |
| sp, st ở đầu từ | "s" uốn lưỡi + p, t | sprechen, die Straße |
| z, tz | ts | die Zeit, der Platz |
| v (từ gốc Đức) | ph | der Vater, vier |
| w | v | wir, das Wasser |
| j | i lướt nhanh | ja, das Jahr |
Âm ch có hai cách đọc tuỳ nguyên âm đứng trước (ich và ach), xem bài Âm ch: ich và ach. Phụ âm b, d, g ở cuối từ đọc thành p, t, k: der Tag đọc gần "tác", xem bài Phụ âm cuối bị câm hoá.
Đánh vần tên và email trong phần thi Nói
Ở phần 1 của bài thi Nói A1, giám khảo thường hỏi:
Wie schreibt man das? (Viết cái đó thế nào?)
Können Sie das bitte buchstabieren? (Bạn đánh vần giúp được không?)
Đánh vần chậm, rõ từng chữ bằng tên chữ trong bảng ở trên. Ví dụ họ Nguyen: En, Ge, U, Ypsilon, E, En. Tên tiếng Việt viết không dấu khi đánh vần.
Khi đọc email:
| Ký hiệu | Đọc là |
|---|---|
| @ | at |
| . | Punkt |
| - | Bindestrich |
| _ | Unterstrich |
Ví dụ [email protected] đọc là: lan Punkt nguyen at gmail Punkt com. Tên riêng và phần chữ trong email cũng có thể bị yêu cầu đánh vần từng chữ.
Khi đọc số điện thoại, người Đức hay đọc từng số một hoặc từng cặp. Đọc từng số một là cách an toàn ở trình độ A1. Qua điện thoại, nhiều người đọc số 2 là "zwo" thay cho "zwei" để khỏi nghe nhầm với "drei". Bài Đọc số, giờ, số điện thoại có phần luyện nghe số.
Phần tự giới thiệu đầy đủ và các câu hỏi giám khảo hay hỏi có trong bài Cách giới thiệu bản thân bằng tiếng Đức trong phần Nói A1.