Lý thuyết
Đọc kỹ để nắm cấu trúc + cách dùng.
Muốn nói làm một việc để đạt mục đích gì, tiếng Đức dùng um ... zu hoặc damit. Chọn cách nào là do người làm việc ở vế mục đích: cùng một người với câu chính hay một người khác.
Tiếng Việt: cùng một chữ "để"
Tôi học tiếng Đức để làm việc ở Đức.tôi học, tôi làm việc
Cô giáo nói chậm để chúng tôi hiểu.cô nói, chúng tôi hiểu
Tiếng Đức: hai cách, tuỳ người làm việc thứ hai
Câu chính: Ich lerne Deutsch,
Tôi học tiếng Đức để làm việc ở Đức.
Câu chính: Die Lehrerin spricht langsam,
Cô giáo nói chậm để chúng tôi hiểu rõ.
Với um ... zu, ô chủ ngữ để trống: người làm việc là ich của câu chính. Với damit, câu sau có chủ ngữ riêng (wir), động từ chia verstehen đứng cuối.
1Câu mục đích trả lời câu hỏi Wozu
Câu chỉ mục đích (Finalsatz) nói mục tiêu, ý định của một việc. Câu này trả lời câu hỏi Wozu? (để làm gì?). Tiếng Việt dùng "để". Nghe cô Becker hỏi Tuấn ở lớp tiếng buổi tối:
Wozu lernen Sie Deutsch, Herr Pham? Anh Phạm học tiếng Đức để làm gì?
Um in Deutschland als Pfleger zu arbeiten. Để làm điều dưỡng ở Đức.
Und warum besuchen Sie den Abendkurs? Còn vì sao anh học lớp buổi tối?
Weil ich tagsüber arbeite. Vì ban ngày tôi đi làm.
Lý do và mục đích là hai chuyện khác nhau. Lý do là điều đã có trước, khiến người ta làm việc đó. Mục đích là điều người ta muốn đạt được sau đó.
weil
lý do, điều đã có trước (A2 chủ điểm 10)
- trả lời Warum?
- câu phụ, động từ chia ở cuối
Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland wohne. Tôi học tiếng Đức vì tôi sống ở Đức.
um ... zu, damit
mục đích, điều muốn đạt sau đó
- trả lời Wozu?
- tiếng Việt là "để"
Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu studieren. Tôi học tiếng Đức để du học ở Đức.
Warum? cũng có thể hỏi mục đích
Người Đức hỏi Warum lernst du Deutsch? thì trả lời bằng weil hay um ... zu đều được. Wozu? chỉ hỏi mục đích, nên câu trả lời là um ... zu hoặc damit.
2Cùng một người làm thì dùng um ... zu
Dùng um ... zu khi người làm việc ở câu chính và người làm việc ở vế mục đích là cùng một người. Cụm um ... zu không có chủ ngữ, không có động từ chia. um đứng đầu cụm, zu + nguyên mẫu đứng cuối, giống cụm zu ở chủ điểm 11.
Mọi thông tin khác của vế mục đích đứng giữa um và zu. Dòng chữ nhỏ trên mỗi hàng là câu chính.
zu + nguyên mẫu
Câu chính: Die Auszubildende besucht einen Kurs,
Cô học viên học nghề đi học một khoá để thi đỗ.
Câu chính: Ich stehe früh auf,
Tôi dậy sớm để đến chỗ làm đúng giờ.
Câu chính: Ich rufe die Praxis an,
Tôi gọi điện cho phòng khám để hẹn lịch.
Câu chính: Ich vereinbare einen Termin beim Bürgeramt,
Tôi đặt lịch hẹn ở Bürgeramt để đăng ký nơi cư trú.
Với động từ tách, zu chen vào giữa tiền tố và động từ gốc, viết liền (chủ điểm 11). Với động từ phản thân, đại từ phản thân đứng sau um và đổi theo chủ ngữ: um mich anzumelden, um sich anzumelden.
- Ich stelle den Wecker auf fünf Uhr, um früh aufzustehen.Tôi đặt đồng hồ báo thức lúc năm giờ để dậy sớm.
- Lan backt einen Kuchen, um ihn zur Party mitzubringen.Lan nướng một cái bánh để mang đến bữa tiệc.
- Ich gehe zum Bürgeramt, um mich anzumelden.Tôi đến Bürgeramt để đăng ký cư trú.
Lỗi hay gặp
Ich stelle den Wecker auf fünf Uhr, um früh zu aufstehen.
Ich stelle den Wecker auf fünf Uhr, um früh aufzustehen.
Ich spare Geld, ein Auto zu kaufen.
Ich spare Geld, um ein Auto zu kaufen.
aufstehen là động từ tách: auf + zu + stehen viết liền. Câu mục đích phải có um ở đầu cụm. Thiếu um, câu không còn nghĩa "để".
3Hai người khác nhau thì dùng damit
Dùng damit khi người làm việc ở câu chính và người (hoặc vật) ở vế mục đích khác nhau. Sau damit là một câu phụ đầy đủ: có chủ ngữ, có động từ chia. Động từ chia đứng cuối câu, như câu phụ với weil, dass (A2 chủ điểm 10).
động từ chia
Câu chính: Ich erkläre es langsam,
Tôi giải thích chậm để bạn hiểu. Người giải thích là ich, người hiểu là du.
Câu chính: Die Ausbilderin erklärt die Sicherheitsregeln,
Cô hướng dẫn giải thích các quy định an toàn để các học viên mới không mắc lỗi.
Câu chính: Ich spare Geld,
Tôi tiết kiệm tiền để con gái có thể học đại học.
Câu chính: Die Stadt veröffentlicht die Informationen online,
Thành phố đăng thông tin lên mạng để mọi người dân đọc được các quy định.
können trong câu damit, không dùng wollen, möchten
Câu damit hay có können: damit alle die Regeln lesen können. Trong câu damit và trong cụm um ... zu không dùng wollen, möchten, vì damit, um ... zu đã mang nghĩa "muốn đạt được".
Lỗi hay gặp
Ich erkläre es langsam, um du es verstehst.
Ich erkläre es langsam, damit du es verstehst.
Ich erkläre es langsam, damit du verstehst es.
Ich erkläre es langsam, damit du es verstehst.
Sau um không có chủ ngữ, không có động từ chia. Người hiểu là du, khác ich, nên dùng damit. Sau damit, động từ chia verstehst đứng cuối.
Phần còn lại của bài nằm trong khoá ngữ pháp
Bạn vừa đọc 3 trên 8 mục lý thuyết của chủ điểm này. Khoá ngữ pháp A1 đến B2 (129.000đ, dùng 1 năm) hoặc gói Plus, Premium mở trọn bài: 5 mục lý thuyết còn lại, 6 ví dụ, 4 lỗi thường gặp và 15 câu bài tập tự chấm.
- So hai chủ ngữ để chọn um ... zu hay damit
- Cùng một người vẫn dùng được damit
- Vế mục đích đứng đầu câu
- Không dịch "để" thành für + nguyên mẫu
- Thử ngay
Đã mua khoá hoặc có gói? Đăng nhập

