Người mới học hay ghi từ kiểu "Tisch: cái bàn". Vài tuần sau, đến lúc đặt câu thì không biết dùng der hay die, số nhiều thêm gì, và phải tra lại từ đầu. Bài này hướng dẫn ghi một danh từ mới cho đủ ngay từ lần đầu gặp, để không phải học lại cùng một từ hai lần.
Một danh từ cần ghi bốn thứ
| Cần ghi | Ví dụ | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Mạo từ | der Tisch | Giống quyết định đuôi của mạo từ và các từ đi kèm trong câu |
| Số nhiều | die Tische | Số nhiều có nhiều kiểu, không đoán chắc được |
| Nghĩa | cái bàn | Ghi ngắn, một hai chữ tiếng Việt |
| Một câu ví dụ | Der Tisch ist neu. | Thấy từ nằm trong câu thì nhớ lâu hơn và biết cách dùng |
Mạo từ và số nhiều là hai thứ hay bị bỏ qua nhất. Thiếu mạo từ thì không chia được "ein" hay "einen". Thiếu số nhiều thì không nói được "zwei Tische", "drei Kinder". Câu ví dụ nên ngắn, dùng từ đã biết và nói về chuyện của mình.
Số nhiều có những kiểu nào
Tiếng Việt thêm "những", "các" và giữ nguyên danh từ. Tiếng Đức đổi chính danh từ. Ở số nhiều, mạo từ xác định luôn là "die", dù số ít là der, die hay das.
| Kiểu | Số ít | Số nhiều |
|---|---|---|
| thêm -e | der Tisch | die Tische |
| thêm -n hoặc -en | die Lampe | die Lampen |
| thêm -er, đổi nguyên âm | das Buch | die Bücher |
| thêm -s | das Auto | die Autos |
| không đổi | der Lehrer | die Lehrer |
| chỉ đổi nguyên âm | die Mutter | die Mütter |
Một số danh từ thường không dùng số nhiều, ví dụ das Geld (tiền), die Milch (sữa). Một số chỉ có số nhiều, ví dụ die Eltern (bố mẹ), die Leute (người ta, mọi người). Ôn kỹ ở chủ điểm Số nhiều của danh từ.
Đọc mục từ trong sách học
Sách và danh sách từ thường viết gọn số nhiều sau dấu phẩy. Đọc được cách viết này thì chép sang sổ không bị sai.
| Trong sách | Đọc là | Số nhiều đầy đủ |
|---|---|---|
| der Tisch, -e | thêm -e | die Tische |
| die Lampe, -n | thêm -n | die Lampen |
| das Buch, ¨-er | đổi u thành ü, thêm -er | die Bücher |
| das Auto, -s | thêm -s | die Autos |
| der Lehrer, - | không đổi | die Lehrer |
| die Mutter, ¨- | chỉ đổi u thành ü | die Mütter |
Dấu gạch ngang thay cho chính danh từ đó. Ký hiệu ¨ (hai chấm nhỏ đặt trên đầu chữ) nghĩa là a, o, u đổi thành ä, ö, ü. Trong sổ của mình, nên chép số nhiều đầy đủ (die Bücher) để khi ôn đọc to được cả cụm.
Ghi sổ từ thế nào
Một trang sổ từ nên có bốn cột như sau:
| Danh từ | Số nhiều | Nghĩa | Câu ví dụ |
|---|---|---|---|
| der Tisch | die Tische | cái bàn | Der Tisch ist neu. |
| die Lampe | die Lampen | cái đèn | Meine Lampe ist kaputt. |
| das Buch | die Bücher | quyển sách | Das Buch ist gut. |
| die Eltern | chỉ có số nhiều | bố mẹ | Meine Eltern wohnen in Hanoi. |
Vài điều nên làm khi ghi:
- Viết mạo từ bằng màu. Trên NAVS Deutsch, mạo từ trong từ điển và bộ từ có ba màu: der màu xanh dương, die màu đỏ, das màu xanh lá. Dùng đúng ba màu này trong sổ thì mắt quen một kiểu, nhìn màu là nhớ giống.
- Chia trang theo chủ đề (gia đình, nhà ở, ăn uống), không xếp theo vần a, b, c. Từ cùng chủ đề dễ đặt chung vào một câu.
- Đọc to cả cụm "der Tisch, die Tische" khi chép. Tai quen với cụm đúng thì lúc nói cũng bật ra cụm đúng.
- Để cột nghĩa ở mép phải. Khi ôn, che cột này lại, nhìn tiếng Đức và nói nghĩa. Sau đó che cột tiếng Đức, nhìn nghĩa và nói lại cả mạo từ lẫn số nhiều.
Tra từ trên web
Từ điển Đức – Việt của NAVS Deutsch có mạo từ cho từng danh từ. Cách tra một từ mới:
- Gõ từ vào ô tìm kiếm. Bàn phím không có ä, ö, ü, ß thì gõ ae, oe, ue, ss (schön thành schoen).
- Mở trang của từ. Trang ghi mạo từ (tô theo ba màu ở trên), số nhiều, nghĩa và câu ví dụ có dịch.
- Bấm nút nghe, đọc theo hai ba lần.
- Chép vào sổ đủ bốn thứ. Muốn ôn trên web thì bấm lưu từ vào bộ từ của mình.
Một số trang từ có mục "Mẹo nhớ giống" khi từ đó theo một quy tắc đuôi từ, ví dụ các từ có đuôi -ung luôn là die. Các quy tắc này được gom đủ trong bài Cẩm nang Cách nhớ danh từ tiếng Đức đi với der, die hay das. Tuần đầu nên học thuộc từng từ kèm mạo từ. Khi đã có vài chục danh từ thì đọc bài Cẩm nang đó, các quy tắc sẽ dễ nhớ hơn vì đã có sẵn ví dụ trong đầu.
Luyện giống bằng trò der, die, das
Trò der, die, das cho 20 danh từ A1 trong 60 giây. Với mỗi từ, chọn der, die hay das. Chọn sai thì xem ngay quy tắc nhớ giống của từ đó nếu có. Khi đăng nhập, trang lưu lại những từ hay sai để luyện lại.
Cách dùng trò này cho có ích:
- Chơi một lượt sau khi học xong từ mới trong ngày.
- Chép những từ chọn sai vào sổ, đánh dấu bằng một ngôi sao.
- Hôm sau ôn các từ có ngôi sao trước, rồi mới học từ mới.
Bài tập
Phần A: đọc mục từ và viết dạng số nhiều đầy đủ, kèm mạo từ.
Phần A
- der Stuhl, ¨-e
- die Tasche, -n
- das Kind, -er
- das Foto, -s
- das Zimmer, -
- der Apfel, ¨-
Phần B: điền mạo từ cho từ ghép. Biết: der Kurs, die Nummer, das Zimmer, der Tag, die Karte.
Phần B
- ___ Deutschkurs
- ___ Handynummer
- ___ Kinderzimmer
- ___ Geburtstag
- ___ Fahrkarte
Phần C: mỗi câu ví dụ trong sổ có một lỗi về mạo từ hoặc số nhiều. Sửa lại.
Phần C
- Ich habe zwei Kind.
- Die Tisch ist groß.
- Das sind meine Foto aus Vietnam.
- Ich brauche ein Tasche.
Xem đáp án
Phần A:
- die Stühle. Dấu ¨ đổi u thành ü, thêm -e.
- die Taschen.
- die Kinder.
- die Fotos.
- die Zimmer. Dấu gạch ngang đứng một mình là số nhiều không đổi.
- die Äpfel. Chỉ đổi A thành Ä, không thêm đuôi.
Phần B: từ ghép lấy giống của phần cuối.
- der Deutschkurs (der Kurs)
- die Handynummer (die Nummer)
- das Kinderzimmer (das Zimmer)
- der Geburtstag (der Tag)
- die Fahrkarte (die Karte)
Phần C:
- Ich habe zwei Kinder. Sau số từ hai trở lên dùng số nhiều.
- Der Tisch ist groß. Tisch là giống đực.
- Das sind meine Fotos aus Vietnam. Số nhiều của das Foto là die Fotos.
- Ich brauche eine Tasche. die Tasche là giống cái, "một cái túi" là "eine Tasche".
Cần nhớ
- Mỗi danh từ mới ghi đủ bốn thứ: mạo từ, số nhiều, nghĩa, một câu ví dụ ngắn.
- Số nhiều luôn đi với die. Trong sách, "das Buch, ¨-er" nghĩa là die Bücher.
- Ghi mạo từ bằng ba màu như trên web: der xanh dương, die đỏ, das xanh lá.
- Tra từ ở trang Từ điển, bấm nghe, chép đủ bốn thứ; chơi trò der, die, das và ôn lại các từ chọn sai.