Lý thuyết
Đọc kỹ để nắm cấu trúc + cách dùng.
Bài này học cách nói "lẽ ra nên", "lẽ ra đã có thể", "lẽ ra không được" về một việc đã qua, với động từ khuyết thiếu: Ich hätte früher kommen sollen. Phần khó nhất ở B2 là trật tự từ trong câu phụ: ..., dass ich früher hätte kommen sollen.
Tiếng Việt: thêm chữ "lẽ ra"
Lẽ ra tôi nên đến sớm hơn.động từ giữ nguyên
Lẽ ra anh ấy không được nói thế.động từ giữ nguyên
Tiếng Đức: hätte ở vị trí 2, hai động từ nguyên mẫu ở cuối
- Ich hätte früher kommen sollen.Lẽ ra tôi nên đến sớm hơn.
- Er hätte das nicht sagen dürfen.Lẽ ra anh ấy không được nói thế.
Tiếng Việt thêm "lẽ ra" vào câu. Tiếng Đức dùng hätte ở vị trí 2 và để hai động từ nguyên mẫu ở cuối câu: động từ chính đứng trước, động từ khuyết thiếu đứng sau cùng.
1Nhắc lại công thức hätte cộng hai động từ nguyên mẫu
Ở B1 (chủ điểm 10) đã học Ich hätte früher angefangen (lẽ ra tôi đã bắt đầu sớm hơn) và vài câu có sollen, können, müssen. Khi câu có động từ khuyết thiếu, cuối câu có hai động từ nguyên mẫu đứng liền nhau. Hiện tượng này gọi là doppelter Infinitiv (hai nguyên mẫu), hay Ersatzinfinitiv (nguyên mẫu thay cho Partizip II).
Ich hätte früher angefangen. Lẽ ra tôi đã bắt đầu sớm hơn.
Có động từ khuyết thiếu thì động từ chính ở dạng nguyên mẫu: anfangen.
Ich hätte früher anfangen sollen. Lẽ ra tôi nên bắt đầu sớm hơn. Không dùng gesollt.
hätte chia theo chủ ngữ: ich hätte, du hättest, er hätte, wir hätten, ihr hättet, sie hätten. Hai động từ nguyên mẫu ở cuối không đổi.
Có động từ khuyết thiếu thì luôn dùng hätte
kommen, fahren, bleiben đi với sein ở Perfekt. Khi có động từ khuyết thiếu, câu vẫn dùng hätte, vì Perfekt của động từ khuyết thiếu luôn đi với haben.
Er hätte zu Hause bleiben sollen. (Lẽ ra anh ấy nên ở nhà.)
Lỗi hay gặp
Sie wäre mit dem Zug fahren sollen.
Sie hätte mit dem Zug fahren sollen.
Ich hätte dich anrufen gekonnt.
Ich hätte dich anrufen können.
Có động từ khuyết thiếu thì trợ động từ luôn là hätte. Động từ khuyết thiếu đứng cuối ở dạng nguyên mẫu, không dùng gekonnt, gesollt, gemusst.
2Mỗi động từ khuyết thiếu cho một sắc thái
Câu luôn nói về một việc đã qua, và thực tế đã diễn ra khác đi. Hình dưới là một tình huống quen thuộc: hạn nộp đơn đã qua, đơn nộp muộn.
- Sie hätten den Antrag bis Ende April abgeben müssen.Lẽ ra anh chị phải nộp đơn trước cuối tháng Tư.
- Ich habe ihn erst im Mai abgegeben.Đến tháng Năm tôi mới nộp.
3nicht müssen là không cần, nicht dürfen là không được
Hai câu phủ định chỉ khác một động từ nhưng nghĩa khác hẳn, giống ở B1 (chủ điểm 23): muss nicht là không bắt buộc, darf nicht là bị cấm.
nicht ... müssen
lẽ ra không cần: đã làm một việc thừa
- đã làm, nhưng việc đó không cần thiết
- giọng tiếc công, tiếc tiền
Wir hätten nicht so lange warten müssen. Lẽ ra chúng tôi không cần chờ lâu như vậy.
nicht ... dürfen
lẽ ra không được: đã làm một việc sai
- đã làm, và việc đó trái quy định hoặc sai
- giọng phê bình, nhận lỗi
Wir hätten nicht so spät kommen dürfen. Lẽ ra chúng tôi không được đến muộn như vậy.
Gõ hai động từ nguyên mẫu ở cuối câu (hoặc trợ động từ, ở câu 4). Chữ nhỏ cuối câu cho biết từ cần dùng. Bấm Enter để sang câu sau.
Du hättest mich . fragen, können
Wir hätten nicht so viel Essen . kaufen, müssen
Er hätte das nicht . sagen, dürfen
Hoa gestern mitkommen sollen. trợ động từ
Ich hätte die Rechnung früher . bezahlen, müssen
Ihr hättet uns . helfen, können
4Trong câu phụ, hätte đứng trước hai động từ nguyên mẫu
Trong câu phụ (dass, weil, ob, wenn...), động từ chia thường đứng cuối. Mẫu này là ngoại lệ: hätte đứng trước hai động từ nguyên mẫu. Tân ngữ, trạng từ và nicht vẫn đứng trước hätte.
Câu chính: Ich weiß, ...
Tôi biết là lẽ ra tôi nên bắt đầu sớm hơn.
Câu chính: Wir haben das Treffen verschoben, ...
Chúng tôi dời cuộc họp, vì nếu không thì ông ấy đã không thể đến.
Câu chính: Lan fragt, ...
Lan hỏi liệu lẽ ra cô ấy có phải nộp đơn sớm hơn không.
| Câu chính | Câu phụ |
|---|---|
| Ich hätte früher anfangen sollen. | ..., dass ich früher hätte anfangen sollen. |
| Er hätte nicht kommen können. | ..., weil er nicht hätte kommen können. |
| Wir hätten den Antrag früher stellen müssen. | ..., ob wir den Antrag früher hätten stellen müssen. |
Lỗi hay gặp
Meine Chefin sagt, dass ich das wissen müssen hätte.
Meine Chefin sagt, dass ich das hätte wissen müssen.
Người học quen đẩy động từ chia xuống cuối câu phụ. Với hai động từ nguyên mẫu, hätte đứng trước chúng: hätte wissen müssen.
Bấm các ô theo đúng thứ tự để thành câu.
Tôi nghĩ lẽ ra chúng ta nên khởi hành sớm hơn.
Minh nói lẽ ra anh ấy phải gọi bác sĩ ngay.
Tôi tự hỏi liệu lẽ ra tôi có phải luyện tập nhiều hơn không.
5habe ... müssen là việc có thật
Perfekt của động từ khuyết thiếu cũng có hai nguyên mẫu ở cuối câu. Chỉ khác trợ động từ: habe thay cho hätte. Khác một chữ, nhưng nghĩa ngược nhau.
habe ... müssen
Perfekt: việc có thật
- đã phải làm, và đã làm
- habe, hast, hat, haben, habt
Ich habe am Samstag arbeiten müssen. Thứ Bảy tôi đã phải đi làm.
hätte ... müssen
Konjunktiv II: việc không xảy ra
- lẽ ra phải làm, nhưng đã không làm
- hätte, hättest, hätten, hättet
Ich hätte am Samstag arbeiten müssen. Lẽ ra thứ Bảy tôi phải đi làm.
Văn nói và câu phụ
Khi kể việc có thật với động từ khuyết thiếu, người Đức thường dùng Präteritum cho gọn: Ich musste am Samstag arbeiten. (Thứ Bảy tôi đã phải đi làm.)
Trong câu phụ, habe cũng đứng trước hai nguyên mẫu, giống hätte: Ich bin müde, weil ich am Samstag habe arbeiten müssen. (Tôi mệt vì thứ Bảy đã phải đi làm.)
Lỗi hay gặp
Ich bin gestern zu Fuß gehen müssen.
Ich habe gestern zu Fuß gehen müssen.
gehen đi với sein ở Perfekt, nhưng Perfekt của động từ khuyết thiếu luôn đi với haben.
6Dùng trong thư phàn nàn và khi nhận xét
Trong bài thi Goethe B2, mẫu này hay gặp ở thư phàn nàn (phần Viết) và khi nhận xét một quyết định đã qua (phần Nói). Câu hätte ... müssen hay dùng để nói thẳng lỗi của bên kia. Câu hätte ... sollen nhẹ hơn, hay dùng khi nhận lỗi. Cả hai đều dùng được khi nói về mình hoặc về người khác.
Ich habe drei Wochen auf meine Bestellung gewartet. Sie hätten mich informieren müssen. Tôi đã chờ đơn hàng ba tuần. Lẽ ra anh phải báo cho tôi.
Da haben Sie recht. Wir hätten Ihnen eine E-Mail schicken sollen. Chị nói đúng. Lẽ ra chúng tôi nên gửi email cho chị.
Dann hätte ich die Ware in einem anderen Geschäft kaufen können. Như vậy tôi đã có thể mua hàng ở cửa hàng khác.
Das tut mir leid. Das hätte nicht passieren dürfen. Tôi rất tiếc. Lẽ ra chuyện này không được xảy ra.
Nhận xét chung bằng man
Khi nhận xét một quyết định mà không muốn chỉ thẳng một người, dùng man: Man hätte das Projekt besser planen müssen. (Lẽ ra người ta phải lên kế hoạch cho dự án tốt hơn.)
7Thử ngay
Chọn đáp án đúng.
Ich ___ früher anfangen sollen. lẽ ra tôi nên
Du hättest mich ___ können.
Sie hätte gestern mitkommen ___.
Ihr hättet nicht so viel Gepäck mitnehmen ___. lẽ ra không cần
Du hättest bei Rot nicht über die Straße gehen ___. bạn đã đi, và đó là việc sai
Ich weiß, dass ich mehr ___.
Das Feuer hätte das ganze Haus zerstören ___.
Letzte Woche ___ wir jeden Tag Überstunden machen müssen. việc có thật
Ví dụ 6
Quan sát cách dùng trong câu thực tế.
-
Die Pflegekraft hätte den Arzt sofort informieren müssen, als der Patient Fieber bekam.
Người điều dưỡng lẽ ra phải báo ngay cho bác sĩ khi bệnh nhân bị sốt.
hätte … informieren müssen nói về việc cần làm nhưng đã không làm.
-
Du hättest mir Bescheid sagen können, dass du heute später kommst.
Lẽ ra bạn đã có thể báo cho tôi biết là hôm nay bạn đến muộn.
hätte … können ở đây là lời trách nhẹ: bạn có cách báo mà không báo.
-
Wir hätten nicht so lange warten müssen, wenn wir den Termin online gebucht hätten.
Lẽ ra chúng tôi không phải chờ lâu như vậy, nếu chúng tôi đã đặt lịch hẹn qua mạng.
nicht … müssen cho biết việc chờ lâu là không cần thiết, nhưng đã xảy ra.
-
Der Azubi hätte die Maschine ohne Schutzbrille nicht benutzen dürfen.
Lẽ ra cậu học nghề không được dùng máy khi không đeo kính bảo hộ.
nicht … dürfen cho biết cậu ấy đã làm một việc trái nội quy an toàn.
-
Thu sagt, dass sie sich früher um eine Wohnung hätte kümmern sollen.
Thu nói rằng lẽ ra cô ấy nên lo tìm nhà sớm hơn.
Trong câu phụ với dass, hätte đứng trước hai Infinitiv kümmern sollen.
-
Herr Becker hat am Samstag arbeiten müssen, weil ein Kollege krank war.
Ông Becker đã phải đi làm vào thứ Bảy vì một đồng nghiệp bị ốm.
Perfekt hat … arbeiten müssen kể chuyện có thật, khác với hätte … arbeiten müssen.
Lỗi thường gặp 4
Tránh ngay từ đầu để khỏi mất điểm.
Sẵn sàng làm bài tập?
15 câu trắc nghiệm, điền chỗ trống và viết lại, chấm ngay sau mỗi câu.